"Οι αλλαγές στις ασφαλιστικές ανάγκες και το μέλλον της ασφαλιστικής αγοράς."

του Σάββα Σιδερά*

Παραδοσιακά, η έννοια της ασφάλισης συνδεόταν άμεσα από τους καταναλωτές με την ανάγκη τους να καλύψουν οικονομικά το κενό που θα αφήσει ο θάνατος τους, είτε αυτό έχει να κάνει με την οικονομική εξασφάλιση των δικών τους ανθρώπων ή και άλλες ειλημμένες τους υποχρεώσεις όπως για παράδειγμα δάνεια.

Πράγματι, η κάλυψη του κινδύνου του πρόωρου θανάτου, ήταν και παραμένει η σημαντικότερη ασφαλιστική ανάγκη του καταναλωτή. Τα τελευταία χρόνια όμως, παρατηρούμε διεθνώς μια αλλαγή στη βαρύτητα που δίνει ο καταναλωτής στις ασφαλιστικές του ανάγκες. Αυτή η αλλαγή οφείλεται κυρίως σε δύο παράγοντες, τις δημογραφικές αλλαγές - κυρίως λόγω αύξησης της προσδοκώμενης διάρκειας ζωής - και τις εξελίξεις στην ιατρική επιστήμη.

Οι αλλαγές αυτές έχουν κάνει πιο έντονη την ανάγκη να προστατευόμαστε από προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν στην οικονομική μας κατάσταση αν ζήσουμε για πολλά χρόνια. Το αποτέλεσμα είναι ότι έχει αυξηθεί η σημασία της ανάγκης για πρόνοια επαρκούς σύνταξης και της ανάγκης για κάλυψη ιατρικών εξόδων, κυρίως για σοβαρά περιστατικά.

Η Ανάγκη για Σύνταξη

Όπως και στις περισσότερες χώρες του κόσμου, η αύξηση στην προσδοκώμενη διάρκεια ζωής στην Κύπρο (78,3 για τους άνδρες και 81,9 για τις γυναίκες ) έχει αυξήσει τις οικονομικές ανάγκες στην τρίτη ηλικία. Είναι επομένως πολύ σημαντικό να υπάρχει επαρκής πρόνοια για εισόδημα που θα διαρκέσει για όλη τη διάρκεια της συνταξιοδότησης. Μπορεί το πρόσφατο μέτρο της αύξησης στις εισφορές του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) να συμβάλλει στην μακροχρόνια βιωσιμότητα του ταμείου, δεν αλλάζει όμως την ουσία: ότι στην πλειονότητα τους, οι συντάξεις από το ΤΚΑ δεν αναμένεται να είναι αρκετές για να διατηρήσουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο (για χαμηλόμισθα άτομα, το ακαθάριστο ποσοστό αναπλήρωσης είναι 23%, ενώ για υψηλόμισθα άτομα 70% ). Το δεδομένο αυτό ενισχύει την ανάγκη εξεύρεσης άλλων οικονομικών πόρων κατά τη συνταξιοδότηση για να διατηρηθεί το βιοτικό επίπεδο στο επίπεδο που υπήρχε πριν τη συνταξιοδότηση.

Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί αρκετή δημοσιότητα στα προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσει το ΤΚΑ. Αυτό έχει αυξήσει την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών σε θέματα συντάξεων. Αναμένεται ότι η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών θα συνεχίσει να αυξάνεται και λόγω του ότι είμαστε πλέον μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το θέμα των συντάξεων και της σοβαρής πιθανότητας να μην είναι επαρκείς, εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά θέματα της εποχής μας.

Παρά την απουσία νομοθετικού πλαισίου που να διέπει τη λειτουργία των ιδιωτικών συντάξεων στην Κύπρο, αρκετές από τις πωλήσεις των επενδυτικών προϊόντων των ασφαλιστικών εταιρειών αφορούν την κάλυψη της ανάγκης για δημιουργία επαρκούς εισοδήματος στη συνταξιοδότηση.

Σημαντική ώθηση στα συνταξιοδοτικά προϊόντα θα δώσει η ανάπτυξη ενός νομοθετικού πλαισίου που θα διασφαλίζει τη δημιουργία ενός υγιούς περιβάλλοντος όπου οι καταναλωτές θα μπορούν να επενδύουν με μοναδικό σκοπό τη χρήση της επένδυσης τους μετά τη συνταξιοδότηση τους. Το κλειδί όμως για την επιτυχία της εισαγωγής ενός τέτοιου πλαισίου είναι και η εισαγωγή σωστά μελετημένων φορολογικών κινήτρων που δεν θα διασαλεύουν την ομαλή λειτουργία των προϊόντων ζωής.

Η Ανάγκη για Ιατρικές Ασφαλίσεις

Οι δημογραφικές αλλαγές ασκούν επίσης μεγάλη πίεση και στα δημόσια συστήματα υγείας. Οι δαπάνες των δημοσίων συστημάτων υγείας αυξάνονται όχι μόνο διότι οι πολίτες ζουν περισσότερα χρόνια αλλά και επειδή η τεχνολογία και η ιατρική επιστήμη εξελίσσονται ραγδαία, με αποτέλεσμα την αδυναμία του δημόσιου τομέα να παρέχει άμεση και ποιοτική ιατρική περίθαλψη. Τα πιο πάνω, σε συνάρτηση με το ότι οι πολίτες είναι πλέον πιο απαιτητικοί, έχουν σαν αποτέλεσμα τη στροφή του καταναλωτή στην ιδιωτική ασφάλιση.

Ειδικά για την Κύπρο, ένας ακόμα λόγος για το αυξημένο ενδιαφέρον για ιατρικές ασφαλίσεις είναι η καθυστέρηση στην εφαρμογή του ΓεΣΥ, ή ακόμη και οι ολοένα αυξανόμενες φωνές αμφισβήτησης του κατά πόσο θα τεθεί σε εφαρμογή.

Απόδειξη του αυξημένου αυτού ενδιαφέροντος είναι οι ρυθμοί ανάπτυξης του κλάδου ατυχημάτων και υγείας την τελευταία επταετία όπου ο κλάδος αναπτύχθηκε με τετραπλάσιο ρυθμό από ότι ο κλάδος ζωής! (μέσος όρος ετήσιας ανάπτυξης 15,5% σε σχέση με το 4% του κλάδου ζωής ).

Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, εκτιμάται ότι οι καταναλωτές στην Κύπρο ολοένα και περισσότερο θα νοιώθουν έντονη την ανάγκη για ιατρικές ασφαλίσεις. Με τα δεδομένα που επικρατούν σήμερα, η εφαρμογή του ΓεΣΥ τα προσεχή χρόνια φαίνεται να είναι πολύ αμφίβολη. Μέχρι τότε, θεωρείται επιτακτική η ανάγκη για την παροχή επαρκών φορολογικών κινήτρων για τις ατομικές ιατρικές ασφαλίσεις, κάτι που θα δώσει την ευκαιρία και στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα να συμμετέχουν σε ιδιωτική ασφάλιση και ταυτόχρονα θα βοηθήσει στην αποσυμφόρηση των δημόσιων νοσοκομείων.

Ο ρόλος του κράτους

Με τη δημιουργία νομοθετικού πλαισίου για τις ιδιωτικές συντάξεις και την εισαγωγή φορολογικών κινήτρων τόσο για τις ιδιωτικές συντάξεις όσο και τις ατομικές ιατρικές ασφαλίσεις, το κράτος θα συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση των πιο πάνω κοινωνικών δεδομένων. Μπορεί τα μέτρα τα οποία καλείται να λάβει να συνοδεύονται από οικονομικό κόστος, κάτι που στην περίοδο οικονομικής κρίσης που διανύουμε να φαντάζει παρακινδυνευμένο, οφείλει όμως σύντομα, με σοβαρότητα και υπευθυνότητα, τουλάχιστο να μελετήσει τα μέτρα αυτά. Αυτό άλλωστε αναμένεται από οποιοδήποτε κράτος με κοινωνικό πρόσωπο.

1. Δημογραφική Έκθεση 2008 – Κυπριακή Δημοκρατία
2.  Έκθεση Εθνικής Στρατηγικής για Επαρκείς και Βιώσιμες Συντάξεις – Ιούλιος 2005 - Κυπριακή Δημοκρατία
3. Σύνδεσμος Ασφαλιστικών Εταιρειών Κύπρου

*Διευθυντής Υποστήριξης Ασφαλιστικών Εργασιών, EuroLife Ltd.